Nazwa Oświęcim niewiele mówi, ale gdy tylko wspomni się jej niemiecki odpowiednik, od razu słychać dzwonek. Auschwitz. Przywołuje przerażające skojarzenia u niemal każdego. Była to nazwa największego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady w czasie II wojny światowej. Był to najważniejszy i najbardziej znany z sześciu obozów koncentracyjnych i zagłady w nazistowskich Niemczech. Jest synonimem śmierci, okrucieństwa i eksterminacji Żydów. Wizyta w tym miejscu nikogo nie pozostawia obojętnym.
Miasto zostało po raz pierwszy wspomniane w 1179 roku. Po pierwszym rozbiorze Polski, w 1773 roku, miasto stało się częścią Austrii, której władcy nazywali siebie również „książę oświęcimskim”. Po I wojnie światowej Oświęcim należał do Polski, ale został zdobyty przez Niemców w 1939 roku. Pod ich rządami obóz koncentracyjny został początkowo zbudowany dla jeńców wojennych. W latach 1942–1944 stał się jednak głównym obozem masowej zagłady, w którym torturowano i zabijano Żydów z powodu ich rasy. Oprócz masowego mordu ponad miliona żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci oraz dziesiątek tysięcy polskich ofiar, Auschwitz służył również jako obóz do mordów rasowych dziesiątek tysięcy Romów i Sinti oraz więźniów różnych narodowości europejskich. Eksterminacja była połączona z pracą przymusową. Bezpośrednio po II wojnie światowej miasto powróciło do Polski.
Oświęcim znajduje się około 60 kilometrów od Krakowa. Położone w rozległym krajobrazie Oświęcimia, pozostałości dwóch obozów, Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau, wraz z otaczającym je terenem, zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Miejsce to i jego krajobraz są niezwykle autentyczne i dziewicze, ponieważ oryginalne ślady zostały starannie zachowane. Nie przeprowadza się żadnych zbędnych prac renowacyjnych. Oświęcim to miejsce, w którym możemy podtrzymywać naszą wspólną świadomość tego mrocznego rozdziału w historii ludzkości.
