Het noorden van Wales: buiten de gebaande paden

In vijf dagen trok ik door het noorden van Wales. Niet langs de bekendste trekpleisters, maar juist langs plekken waar natuur, lokale ondernemers en duurzaam toerisme samenkomen. Hieronder vind je de locaties en activiteiten die ik tijdens deze reis heb bezocht.

Een bezoek aan Pandy Farm Experience is een leuke manier om kennis te maken met het plattelandsleven in Noord-Wales. Op deze schapenboerderij nabij Bala word je ontvangen door Erin, een schapenboerin van de vierde generatie. Tijdens de rondleiding vertelt ze op een persoonlijke manier over het leven op de boerderij en hoe het vak door de jaren heen is veranderd.

Erin vertelt onder meer over de verschillende schapenrassen die in Wales voorkomen. Zo maak je kennis met de kleine Welsh Mountain Sheep, die perfect zijn aangepast aan het bergachtige landschap, maar ook met grotere rassen zoals de Texelaar. Daarnaast leer je meer over wol, dat vroeger een belangrijke inkomstenbron was, maar tegenwoordig veel minder oplevert dan veel mensen denken.

Het hoogtepunt is de demonstratie met haar sheepdog. Wij kijken toe hoe de hond met precisie de schapen over het terrein stuurt. Het is duidelijk dat hier jarenlange training achter schuilgaat. Niet voor niets werd Erin in 2018 Brits kampioen sheepdog trials en verscheen ze een jaar later in het BBC-programma One Man and His Dog. En dan te bedenken dat ze destijds nog een jonge tiener was.

Pandy Farm organiseert verschillende rondleidingen en laat bezoekers op een toegankelijke manier kennismaken met het dagelijkse leven op een moderne Welshe schapenboerderij.

De Mawddach Trail is een van de mooiste fietsroutes in het noorden van Wales. De route volgt een voormalige spoorlijn tussen Dolgellau en Barmouth en loopt grotendeels langs de Mawddach Estuary. Doordat het fietspad volledig is gescheiden van de autoweg, kun je hier in alle rust fietsen zonder je zorgen te maken over verkeer.

Onze fietstocht begint in het plaatsje Dolgellau. Vanaf hier fiets je door een afwisselend landschap met uitzicht op de riviermonding en de bergen van Eryri National Park. Onderweg kun je op verschillende plekken even stoppen voor een kop koffie of iets te eten.

De volledige Mawddach Trail is ongeveer 15 kilometer lang, maar je kunt er ook voor kiezen om slechts een deel van de route te fietsen.

Verscholen in de groene Dysynni-vallei ligt Castell y Bere, een van de minder bekende kastelen van Noord-Wales. Vanwege de ligging voelt een bezoek bijna alsof je een verborgen plek hebt ontdekt. Hier zie je nauwelijks andere toeristen.

Het kasteel werd in de dertiende eeuw gebouwd door de Welshe prins Llywelyn de Grote om de zuidelijke grens van zijn koninkrijk Gwynedd te verdedigen. Nadat het kasteel in handen kwam van de Engelse koning Edward I, werd het uitgebreid. Enkele jaren later werd het tijdens een Welshe opstand belegerd en waarschijnlijk in brand gestoken. Daarna werd het nooit meer herbouwd, waardoor alleen deze ruïnes zijn overgebleven.

Je kunt door de verschillende delen van het kasteel wandelen en tussendoor genieten van mooie uitzichten over de omliggende heuvels waar schapen grazen. Het is heerlijk om hier even te zitten en te genieten van de omgeving. Een extra voordeel is dat een bezoek helemaal gratis is.

In het plaatsje Corris brengen we een bezoek aan Dyfi Distillery, een kleinschalige distilleerderij midden in het UNESCO Dyfi Biosphere Reserve. Hier draait alles om de natuur van de omgeving. De broers Pete en Danny Cameron hebben de distilleerderij samen opgericht, waarbij Pete als botanist zijn uitgebreide kennis van de lokale flora combineert met Danny’s ervaring in het distilleren.

Wat Dyfi Distillery bijzonder maakt, is dat vrijwel alle botanicals die voor de gin worden gebruikt uit de directe omgeving komen. De broers trekken er zelf op uit om kruiden, bloemen en andere ingrediënten te verzamelen. Zo weerspiegelt iedere fles gin letterlijk het landschap waarin hij wordt gemaakt.

In de distilleerderij geeft Danny ons meer uitleg over het ontstaan van de distilleerderij, het verzamelen van de botanicals en het distillatieproces. Natuurlijk mag een kleine proeverij niet ontbreken. We proeven verschillende gins zoals de klassieke Dyfi Original Dry Gin, gemaakt met 29 verschillende botanicals. Persoonlijk vond ik de variant die had gerijpt op Madeiravaten zeer verrassend. Die had een veel vollere en krachtigere smaak en was voor mij de absolute favoriet.

Vlak bij Machynlleth ligt het Centre for Alternative Technology (CAT), een organisatie die al sinds 1973 werkt aan praktische oplossingen voor een duurzamere toekomst. Het terrein is aangelegd op een voormalige leisteengroeve en laat zien hoe een verlaten industriegebied kan worden omgevormd tot een groene omgeving met tuinen, vijvers, duurzame gebouwen en verschillende demonstratieprojecten.

Wij krijgen hier een rondleiding en meer uitleg over de uiteenlopende projecten waar CAT zich mee bezighoudt. Denk aan duurzaam bouwen, hernieuwbare energie, waterbeheer, voedselproductie en biodiversiteit. Daarnaast is het terrein een belangrijke plek voor onderwijs en onderzoek. Studenten uit binnen- en buitenland volgen hier opleidingen en cursussen op het gebied van duurzaamheid.

Op het moment van mijn bezoek was het bezoekerscentrum gesloten en wordt het terrein vooral gebruikt voor onderwijs. De bedoeling is dat het in de toekomst weer toegankelijk wordt voor bezoekers. Het is interessant om te zien hoeveel verschillende manieren er zijn om duurzaamheid in de praktijk toe te passen.

Een leuke manier om Noord-Wales te ontdekken is via de Cambrian Coast Railway. Deze spoorlijn wordt omschreven als een van de mooiste treinroutes van Groot-Brittannië. De route slingert langs de kust, door groene valleien en langs de uitlopers van de bergen van Eryri National Park.

Wij stappen in Machynlleth op de trein richting Barmouth. Al snel passeren we de groene heuvels, ruige berghellingen en hebben mooie uitzichten over de kust. Het voordeel van de trein is dat je alle tijd hebt om van het landschap te genieten. De treinrit is een mooi afwisseling tijdens onze reis door Noord-Wales. Reis je met de auto door de regio, dan is het zeker de moeite waard om een deel van de route met de trein af te leggen. Zo ervaar je het landschap weer op een heel andere manier.

Het bezoek aan Bardsey Island (Ynys Enlli in het Welsh) is misschien wel een van de meest bijzondere ervaringen van onze reis. Dit kleine eiland ligt voor de kust van het Llŷn-schiereiland en is alleen per boot bereikbaar. Al tijdens de overtocht valt er genoeg te zien. Onderweg spotten we verschillende zeevogels, waaronder ook papegaaiduikers. Ook zeehonden lieten zich regelmatig zien.

In 1920 woonden er nog meer dan 100 mensen op het eiland. Tegenwoordig wonen er nog slechts twee mensen permanent en zijn er nauwelijks voorzieningen. Toch vind je er onder andere een historische kerk, een oude school, een klein café en een winkeltje. De rest van het eiland wordt vooral gedeeld met… heel veel schapen.

Wij hebben vier uur de tijd om Bardsey Island te verkennen. Op het eiland zijn vier wandelroutes uitgestippeld. Door verschillende wandelroutes te combineren kun je een groot deel van het eiland zien. Een deel van de route loopt langs de kust. We zien verschillende vogels en zeehonden in het water. Later zien we nog een groepje zeehonden op de rotsen uitrusten. Door de warme zomerdag sloegen we de klim naar het hoogste punt van het eiland over, maar ook zonder die wandeling was het uitzicht indrukwekkend.

Als je op zoek bent naar een bijzondere plek buiten de gebaande paden, dan mag dit eiland zeker niet op je planning ontbreken.

Beaumaris is een sfeervol kustplaatsje op het eiland Anglesey. Het is een fijne plek om een paar uur rond te wandelen omdat het centrum compact is. Smalle straatjes, kleurrijke huizen en een gezellige haven zorgen voor een ontspannen sfeer. Ik bracht onder meer een bezoek aan de indrukwekkende St Mary’s and St Nicholas’s Church en het imposante Beaumaris Castle.

Beaumaris Castle werd aan het einde van de dertiende eeuw gebouwd in opdracht van koning Edward I en behoort tot het UNESCO Werelderfgoed. Dat heeft het onder meer te danken aan het bijzondere ontwerp met meerdere verdedigingsringen, waardoor het geldt als een van de mooiste voorbeelden van middeleeuwse militaire architectuur in Europa. Het kasteel is nooit volledig afgebouwd. Tegenwoordig kun je vrij door het kasteel wandelen, de torens beklimmen en over de oude vestingmuren uitkijken over Beaumaris en de Menai Strait.

Beaumaris is bovendien een ideale uitvalsbasis voor een boottocht naar Puffin Island. Vanuit de haven vertrekt de Puffin Island Cruise, een boottocht rond het kleine eiland Puffin Island. Ondanks de naam draait de excursie niet alleen om papegaaiduikers. Je ziet tijdens een tocht verschillende zeevogels, zeehonden en (met een beetje geluk) dolfijnen.

In vergelijking met Bardsey Island zien wij hier minder papegaaiduikers. Uiteindelijk spotten we er slechts twee, die steeds onder water doken om even later weer boven te komen. Gelukkig is er onderweg genoeg ander wildlife te zien. Langs de kliffen liggen verschillende zeehonden uit te rusten en we zien voldoende andere vogels.

Tijdens de tocht varen we ook langs de karakteristieke vuurtoren van Puffin Island, die al sinds de negentiende eeuw de scheepvaart door de verraderlijke wateren rond het eiland begeleidt. Vlakbij de vuurtoren duikt een groep dolfijnen op die meerdere keren uit het water springen. Een prachtig einde van een toch al bijzondere boottocht.

Alleen al de naam van dit dorp is een bezienswaardigheid op zich: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. Het is de langste plaatsnaam van Europa en een van de langste officiële plaatsnamen ter wereld. Probeer hem maar eens uit te spreken zonder je tong te breken…

Het dorp zelf is relatief klein en eerlijk gezegd is de bijzondere naam ook de grootste reden waarom de meeste bezoekers hier stoppen. Bij het treinstation staat het bekende stationsbord met de volledige plaatsnaam, waar vrijwel iedereen even een foto maakt. Direct naast het station is een souvenirwinkel met allerlei producten die verwijzen naar de beroemde plaatsnaam. Uiteraard kon ik het niet laten om de lokale bevolking eens te vragen of ze deze plaatsnaam wel vloeiend uit konden spreken. Dat bleek voor hen geen enkel probleem te zijn.

Zout lijkt misschien een eenvoudig product, maar een bezoek aan Halen Môn laat zien hoeveel vakmanschap er eigenlijk achter schuilgaat. In het bezoekerscentrum op Anglesey krijg je een kijkje achter de schermen van een van de bekendste zeezoutproducenten van Wales.

Tijdens een rondleiding ontdekken we hoe het zeezout wordt gewonnen uit het water van de Menai Strait en stap voor stap wordt verwerkt tot een hoogwaardig product. Halen Môn levert zijn zeezout aan restaurants en topchefs over de hele wereld en staat bekend om de hoge kwaliteit van zijn producten.

Bij de rondleiding hoort ook een kleine proeverij. Daarbij proeven we niet alleen verschillende soorten zout, maar maken we ook kennis met de subtiele smaakverschillen tussen gewoon tafelzout, zeezout en de verschillende producten van Halen Môn. Daarnaast krijgen we nog enkele andere specialiteiten voorgeschoteld, waaronder een gin en een caramel spread.

Vooraf had ik eerlijk gezegd nooit verwacht dat een bezoek aan een zoutproducent zo interessant zou zijn. Na dit bezoek kijk je toch net even anders naar dat potje zout in de supermarkt.

Door de hoge temperaturen moeten we onze oorspronkelijke planning aanpassen en brachten we onverwachts een bezoek aan Conwy. Dit historische vestingstadje behoort tot de mooiste plaatsen van Noord-Wales en staat bekend om zijn imposante stadsmuren en middeleeuwse karakter.

Conwy wordt nog vrijwel volledig omringd door goed bewaarde stadsmuren uit de dertiende eeuw, waardoor je echt het gevoel krijgt een middeleeuwse vestingstad binnen te lopen. Het bekendste bouwwerk is Conwy Castle, een van de indrukwekkende kastelen die koning Edward I aan het einde van de dertiende eeuw liet bouwen. Een andere hotspot is het kleinste huis van Groot-Brittannië. Dat huisje is nog geen twee meter breed en werd tot het begin van de twintigste eeuw daadwerkelijk bewoond. Moeilijk voor te stellen dat hier ooit een heel gezin leefde.

Onze laatste stop in Noord-Wales brengt ons naar Wernog Wood, een kleinschalig centrum dat in 2017 werd opgericht door Rob Hill en Claire Acworth. Sindsdien is het uitgegroeid tot een plek waar bezoekers kennis kunnen maken met traditionele ambachten. In een bosrijke omgeving geven vakmensen workshops in onder meer houtbewerking, smeden, fotografie, keramiek en glasbewerking. Je kunt er zelfs overnachten, waardoor Wernog Wood ook een leuke uitvalsbasis is voor een creatieve vakantie of meerdaagse workshop.

Wij maken kennis met Rich Jones, een ervaren smid die al jarenlang traditionele smeedtechnieken combineert met moderne ontwerpen. Na een korte uitleg mogen we zelf aan de slag in de smederij. Gewapend met hamer, aambeeld en een gloeiend stuk staal maken we stap voor stap onze eigen jashaak. Het metaal verhitten, buigen, draaien en in vorm slaan bleek veel leuker dan ik vooraf had verwacht. Even voel ik me weer die jonge scholier die tijdens handenarbeid iets moet maken. De tijd vliegt voorbij.

Na afloop genieten we van een heerlijke, huisgemaakte lunch, waarmee deze laatste activiteit een ontspannen einde vormt. Zoek je een bijzondere workshop waarbij je echt iets nieuws leert én met een zelfgemaakt souvenir naar huis gaat, dan is Wernog Wood absoluut een aanrader.

Tijdens mijn reis door het noorden van Wales verbleef ik op drie totaal verschillende locaties. Van een glampingpod midden tussen de oude leisteengroeves tot een sfeervolle herberg en een historisch landhuis. Alle drie boden ze een heel andere ervaring en pasten ze goed bij het karakter van de regio.

De eerste twee nachten verbleef ik in een glampingpod van Plas Weunydd, vlak bij Blaenau Ffestiniog. De ruime en comfortabele pods liggen midden tussen de indrukwekkende leisteenlandschappen en vormen een ideale uitvalsbasis om Eryri National Park en de UNESCO Slate Landscape te ontdekken. Ondanks dat de pods plaats bieden aan meerdere personen, had ik er eentje helemaal voor mijzelf. Iedere pod beschikt over een eigen keuken, een barbecue en een houtkachel, waardoor je ook prima zelf kunt koken of ’s avonds buiten kunt zitten. Heb je daar geen zin in, dan kun je terecht in het restaurant en de bar van het naastgelegen Plas Weunydd Hotel.

Direct naast de accommodatie ligt bovendien Zip World Llechwedd, waar je onder meer kunt tokkelen over de voormalige leisteengroeves en verschillende avontuurlijke activiteiten kunt ondernemen. Ook zonder zo’n activiteit is het een bijzondere

Voor onze laatste nacht op Anglesey verbleven we in The Bull’s Head Inn in Beaumaris. Deze historische herberg gaat terug tot de vijftiende eeuw en deed vroeger dienst als koetsiersherberg voor reizigers die door Noord-Wales trokken. Tegenwoordig combineert de accommodatie haar historische karakter met moderne kamers, die deels zijn ondergebracht in een nieuw gebouw tegenover de oorspronkelijke herberg. Ik sliep zelf in dat nieuwe gedeelte. Dankzij de centrale ligging, op loopafstand van de haven, Beaumaris Castle en de gezellige straatjes, is het een fijne uitvalsbasis om het stadje en de omgeving te verkennen. In de historische herberg vind je bovendien een sfeervol restaurant en een traditionele pub, waar je terecht kunt voor lunch, diner of een drankje.

De laatste accommodatie waar we sliepen was Bodysgallen Hall, een historisch landhuis net buiten Llandudno. Zodra je het terrein oprijdt, merk je dat dit een heel andere accommodatie is dan de voorgaande. Het landhuis wordt omringd door uitgestrekte tuinen, heeft een klassieke inrichting en ademt nog altijd de sfeer van een eeuwenoud buitenverblijf.

Ik verbleef in een ruime kamer in de voormalige stallen, die tegenwoordig zijn omgebouwd tot comfortabele hotelkamers. Vanuit daar loop je zo de tuinen in, waar je in alle rust kunt wandelen. Ook het restaurant en de lounge passen perfect bij de uitstraling van het landhuis en maken het een fijne plek om na een actieve dag in Noord-Wales tot rust te komen.

Zoek je een bijzondere accommodatie met veel historie en een rustige ligging net buiten Llandudno, dan is Bodysgallen Hall zeker het overwegen waard.

Het noorden van Wales kun je op verschillende manieren ontdekken. De auto is wat mij betreft de handigste keuze, omdat veel bezienswaardigheden verspreid door de regio liggen en je onderweg gemakkelijk kunt stoppen bij uitzichtpunten, kleine dorpjes en lokale ondernemers. Ook met de trein is de regio goed te verkennen. Verschillende spoorlijnen voeren dwars door het berglandschap of langs de kust.

Wil je liever iets actiefs doen? Stap dan op de fiets. Naast de Mawddach Trail zijn er nog veel meer fietsroutes te vinden. Ook wandelaars komen hier volop aan hun trekken. In Eryri National Park en langs de kust vind je talloze wandelroutes, variërend van korte wandelingen tot uitdagende bergtochten. Tot slot zijn er verschillende boottochten, bijvoorbeeld naar Bardsey Island of Puffin Island, waar je onderweg ook nog eens kans hebt om wildlife te spotten.

Disclaimer: Mijn reis naar Wales is tot stand gekomen in samenwerking met Visit Wales. Alles wat je in dit artikel leest is mijn persoonlijke mening/ervaring.