Dresden buiten de gebaande paden: bijzondere tips buiten de Altstadt

De belangrijkste hoogtepunten van Dresden liggen in de Altstadt. Daarom blijven veel bezoekers vooral in dit deel van de stad. Steek je de Elbe over, dan kom je in een heel andere wereld terecht: de Neustadt.

Aan het einde van de DDR stond een groot deel van dit stadsdeel er slecht bij. Veel historische huizen waren verwaarloosd en er bestonden plannen om grote delen van de wijk te slopen en te vervangen door nieuwbouw. In 1989 besloten bewoners zich daartegen te verzetten. Ze richtten een burgerinitiatief op en wisten uiteindelijk te voorkomen dat het karakter van de wijk zou verdwijnen.

Na de Duitse hereniging begon de Neustadt langzaam te veranderen. Oude gebouwen werden gerenoveerd en kunstenaars, studenten en creatieve ondernemers trokken naar de wijk. Dat zie je vandaag nog altijd terug in het straatbeeld. Als je in dit deel van Dresden rondwandelt, merk je een totaal andere sfeer dan in het historische centrum.

Een van de meest opvallende kenmerken van de Neustadt is de street art. Complete gevels zijn beschilderd en in veel straten duiken kleurrijke murals op. Sommige kunstwerken zijn al jaren onderdeel van het straatbeeld, terwijl andere weer verdwijnen en plaatsmaken voor nieuw werk.

Loop niet alleen over de hoofdstraten, maar sla ook eens een zijstraat in. Juist daar vind je vaak de meest bijzondere werken, zoals de Kunsthofpassage. De street art geeft de wijk een creatieve en alternatieve uitstraling die sterk contrasteert met de barokke Altstadt.

Wil je meer achtergrond bij de kunstwerken, dan kun je aansluiten bij een street-art tour door de Neustadt. Tijdens zo’n wandeling krijg je uitleg over de artiesten en de verhalen achter de murals. Natuurlijk kun je ook prima zelf op pad gaan. Op verschillende websites vind je kaarten waarop veel van de bekendste kunstwerken staan aangegeven.

Overigens is de Neustadt niet de enige plek in Dresden waar je street art kunt zien. Ook in andere delen van de stad kom je regelmatig kleurrijke murals en graffiti tegen.

In de Neustadt vind je bijzondere winkels. Een van de opvallendste is zonder twijfel Pfunds Molkerei. Deze zuivelwinkel werd in 1892 geopend door de gebroeders Pfund en is inmiddels uitgegroeid tot een populaire attractie. Pfunds Molkerei staat zelfs in het Guinness Book of Records als de mooiste zuivelwinkel ter wereld. Zodra je binnenstapt begrijp je meteen waarom. De volledige binnenruimte is bekleed met handgeschilderde tegels van Villeroy & Boch. Op de tegels zie je allerlei decoratieve en sprookjesachtige motieven, waardoor de winkel bijna aanvoelt als een klein museum.

Toch is Pfunds Molkerei nog altijd een gewone winkel waar locals hun producten kopen. Je kunt er ook terecht voor een glas verse melk, karnemelk, een kaasplankje of andere lekkernijen. Wil je rustig van het interieur genieten, bestel dan iets. Dat geeft je voldoende tijd om optimaal van de omgeving te genieten. En als je foto’s wilt maken, vraag dan even toestemming aan het personeel en houd rekening met andere bezoekers.

Heb je interesse in de geschiedenis van de DDR, dan is een bezoek aan Gedenkstätte Bautzner Straße een indrukwekkende ervaring. In dit gebouw had de Stasi jarenlang een gevangenis waar mensen werden vastgezet die tegen het regime waren of daarvan werden verdacht.

Bij een bezoek aan de gevangenis loop je door originele cellen, verhoorkamers en gangen waar gevangenen onder zware omstandigheden werden vastgehouden en verhoord. Veel mensen zaten hier maanden of zelfs jaren vast. Psychologische druk speelde daarbij een grote rol. De Stasi probeerde gevangenen bijvoorbeeld zo lang mogelijk wakker te houden of hen onder druk te zetten door familie en werk in gevaar te brengen.

Toen ik de voormalige gevangenis bezocht, kreeg ik een rondleiding van een voormalige gevangene die hier zelf jaren had vastgezeten. Door zijn persoonlijke verhaal krijg je pas echt een beeld van wat zich in dit gebouw heeft afgespeeld.

Het is geen vrolijke plek om te bezoeken, maar wel een van de meest indrukwekkende plekken in Dresden als je meer wilt begrijpen van de DDR-geschiedenis.

Een bijzondere plek is het Panometer Dresden. Van buiten lijkt het op een grote ronde industriële hal, maar binnen wacht een indrukwekkende kunstinstallatie. De Panometer is gevestigd in een voormalige gashouder en wordt gebruikt voor gigantische panoramakunstwerken van kunstenaar Yadegar Asisi.

Het concept is uniek. In de enorme ronde ruimte hangt een panoramabeeld dat volledig rondom je loopt. Door licht, geluid en kleine details lijkt het alsof de scène langzaam tot leven komt. Je staat letterlijk midden in het kunstwerk en kijkt 360 graden om je heen.

De tentoonstelling wisselt regelmatig. Toen ik hier was, kon je een panorama zien van Dresden vóór de verwoestingen in de Tweede Wereldoorlog. Het gaf een indrukwekkend beeld van hoe de stad er ooit uitzag. Op het moment van schrijven kun je hier een panorama van het Amazonegebied bekijken en later dit jaar staat een voorstelling over het Great Barrier Reef gepland.

Wat het Panometer zo bijzonder maakt, is de schaal. De panorama’s zijn tientallen meters hoog en bevatten duizenden kleine details. Daarom is het leuk om hier wat langer te blijven hangen.

Wil je even ontsnappen aan de drukte van de stad, dan kun je aan de rand van Dresden terecht in de Dresdner Heide. Ondanks de naam is dit geen heidegebied zoals we dat in Nederland kennen, maar een uitgestrekt bos. De Dresdner Heide ligt ten noorden van de stad en is een van de grootste stadsbossen van Europa. Door het gebied lopen tientallen wandel- en fietspaden, waardoor je hier gemakkelijk een paar uur kunt rondwandelen zonder nog iets van de stad te merken.

Tijdens een wandeling kom je langs open plekken, kleine beekjes en lange lanen die ooit zijn aangelegd voor de jacht van de Saksische vorsten. Af en toe passeer je een oud jachthuis of een kleine bosherberg waar je iets kunt drinken.

Aan de oever van de Elbe, aan de oostkant van Dresden, ligt Schloss Pillnitz. Dit voormalige zomerpaleis van de Saksische keurvorsten en koningen ligt op ongeveer tien kilometer van het centrum en vormt een van de mooiste uitstapjes in de omgeving van de stad.

Het paleis werd in de 18e eeuw uitgebreid door keurvorst Augustus de Sterke. Hij liet het complex ombouwen tot een zomerresidentie waar het hof kon verblijven en waar grote feesten en ontvangsten werden georganiseerd. Het bijzondere aan Schloss Pillnitz is de architectuur. De gebouwen combineren barokke elementen met Aziatische invloeden, wat destijds helemaal in de mode was.

Rond het paleis ligt een groot park met verschillende tuinen en lanen. Je kunt hier rustig wandelen langs de Elbe, door de formele tuinen of langs de historische gebouwen. In het park staat ook een bijzondere botanische bezienswaardigheid: een Japanse camelia die al meer dan 250 jaar oud is. Deze boom bloeit meestal tussen februari en april en trekt in die periode veel bezoekers.

Schloss Pillnitz is een stuk rustiger dan de Altstadt. Daarom is het een fijne plek om even uit de drukte van de stad te ontsnappen en tegelijkertijd iets van de Saksische geschiedenis mee te krijgen.

Een bijzondere activiteit in Dresden is het bijwonen van een wedstrijd van Dynamo Dresden. In de DDR-periode was Dynamo Dresden een absolute topclub. Na de Duitse hereniging kreeg de club te maken met financiële problemen en werd Dynamo teruggezet naar de Regionalliga. In 1995 speelde de club voor het laatst in de Bundesliga. Tegenwoordig wisselt Dynamo Dresden regelmatig tussen de 2. Liga en de 3. Liga.

Ondanks die sportieve schommelingen heeft de club een bijzonder trouwe en fanatieke achterban. Het stadion zit vrijwel iedere thuiswedstrijd vol en supporters bedenken regelmatig indrukwekkende sfeeracties. Vooral het K-Block staat bekend als het meest fanatieke deel van het stadion. De sfeer die daar wordt gecreëerd is indrukwekkend en anders dan in veel andere stadions.

Zelf heb ik inmiddels twee keer een wedstrijd van Dynamo Dresden bezocht. Zelfs als je geen grote voetbalfan bent, is het de moeite waard om deze ervaring mee te maken.

Probeer je bezoek aan Dresden zo te plannen dat er een thuiswedstrijd wordt gespeeld. Tickets kun je vooraf online kopen. Op de wedstrijddag zelf zijn soms nog kaarten verkrijgbaar bij het stadion, maar het komt regelmatig voor dat wedstrijden zijn uitverkocht.

Een bijzondere manier om Dresden van boven te bekijken is een rit met de Dresdner Schwebebahn. Deze historische hangbaan ligt in de wijk Loschwitz, aan de oostkant van Dresden. Vlakbij vind je ook de bekende standseilbahn, een kabelbaan die eveneens de heuvel op gaat.

De Schwebebahn brengt je in een paar minuten omhoog naar de hoger gelegen wijken. Het systeem werd begin 20e eeuw gebouwd en behoort tot de oudste hangbanen ter wereld. Boven aangekomen heb je een mooi uitzicht over de Elbe en de beroemde brug Blaues Wunder. Vanaf hier kun je ook een wandeling maken door de rustige villawijken op de hellingen boven de rivier. In deze wijk staan veel oude huizen en tuinen die laten zien hoe populair dit gebied ooit was bij de welgestelde inwoners van Dresden.

Een ritje met de Schwebebahn duurt niet al te lang, maar het is een leuke manier om een minder bekend deel van de stad te ontdekken.

Het is misschien wat ongebruikelijk om een begraafplaats als tip te geven, maar de Johannisfriedhof is een bijzondere plek om te bezoeken. Deze begraafplaats ligt in de wijk Tolkewitz en werd ooit zelfs uitgeroepen tot de mooiste begraafplaats van Duitsland.

De Johannisfriedhof werd in 1881 aangelegd en beslaat een terrein van ongeveer 28 hectare. Daarmee is het een van de grootste begraafplaatsen van Dresden. Op het terrein liggen meer dan 40.000 graven. Tijdens een wandeling over de begraafplaats zie je indrukwekkende historische grafmonumenten, mausolea en oude familietombes die vaak rijk versierd zijn. De brede lanen, oude bomen en zorgvuldig onderhouden grafvelden zorgen voor een rustige en bijna parkachtige sfeer. Sommige monumenten lijken eerder kleine kunstwerken dan grafstenen.

Zelfs als je normaal gesproken niet snel een begraafplaats bezoekt, is Johannisfriedhof een interessante plek om rond te wandelen. Het geeft een heel andere kijk op de geschiedenis van de stad en laat zien hoe rijk de burgerij van Dresden aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw was.

Iedere keer wanneer ik naar Dresden ga, vraagt mijn moeder of ik ook Haselbauer Eis ga eten. Zij heeft in Dresden gewoond en kent het ijs nog uit haar jeugd.

Haselbauer Eis heeft een lange geschiedenis. De familie Haselbauer maakte al in de 19e eeuw ijs en gebak in Leipzig. Na de Tweede Wereldoorlog kwam het ijs ook naar Dresden. Vooral bij de Vogelwiese, een groot volksfeest bij de dierentuin, verkocht de familie Haselbauer hun ijs. Het werd al snel populair onder de inwoners van de stad. Veel inwoners herinneren zich nog de lange rijen voor een ijsje dat volgens een oud familierecept werd gemaakt. Het ijs stond bekend om zijn romige structuur en werd vaak omschreven als “Eis wie Sahne”. Je kunt het een beetje vergelijken met softijs, maar dan steviger.

Tegenwoordig wordt het ijs nog steeds volgens traditionele recepten gemaakt door een nieuwe generatie van de familie. Tot 2025 kon je het ijs verkrijgen in de Altstadt, maar tegenwoordig is de Original Eisbar verhuisd naar de Zwinglistraße in de wijk Gruna.

Dresden is een stad waar je culinair alle kanten op kunt. Van traditionele Saksische gerechten tot internationale keukens. De stad telt inmiddels vier restaurants met een Michelinster en de kans is groot dat daar in de toekomst nog meer bij komen. Dresden is dus ook een interessante bestemming voor liefhebbers van goed eten.

Zelf word ik vooral blij van eenvoudige, traditionele gerechten. Geen ingewikkelde fine dining, maar eten zoals mijn oma het vroeger maakte. Voor dat soort gerechten kun je terecht bij Gaststätte Oma, een restaurant aan de Cossebauder Straße.

Op de kaart staan klassieke Duitse en Oost-Duitse gerechten zoals macaroni met goulash, Grützwurst met zuurkool, gebakken lever, Königsberger Klopse of een schnitzel. Als dessert kun je bijvoorbeeld kiezen voor Kalter Hund of Quarkkeulchen. Gerechten die veel mensen nog kennen uit de DDR-periode. Ook de sfeer past perfect bij het concept. Het voelt alsof je bij iemand thuis aan tafel zit. Het interieur is ingericht met meubels en voorwerpen uit vroegere tijden, waaronder een oude televisie en andere nostalgische details.

Gaststätte Oma is geen toeristische hotspot maar vooral een plek waar locals komen eten. De porties zijn ruim en de prijzen zijn zeer acceptabel. Zoek je traditionele Duitse keuken zonder opsmuk, dan zit je hier goed.

Niet alleen in de stad zelf valt veel te ontdekken. Ook in de omgeving van Dresden liggen verschillende interessante plekken die je gemakkelijk als dagtrip kunt bezoeken. Een paar mooie voorbeelden zijn:

• Schloss Moritzburg – een barok jachtslot midden in een vijverlandschap dat bekend werd door de sprookjesfilm Drei Haselnüsse für Aschenbrödel.
• Schloss Wackerbarth – een historisch wijndomein waar je Saksische wijn en sekt kunt proeven tussen de wijngaarden.
• Festung Königstein – een indrukwekkend fort hoog boven de Elbe in het nationale park Sächsische Schweiz.
• Meissen – een sfeervol stadje aan de Elbe dat wereldwijd bekendstaat om zijn porselein en middeleeuwse centrum.
• Pirna – een stadje met een mooi historisch marktplein en een perfecte uitvalsbasis richting de Sächsische Schweiz.

De Altstadt van Dresden is zonder twijfel indrukwekkend. Maar wie de stad een beetje leert kennen, merkt al snel dat er veel meer te ontdekken valt. Juist buiten het historische centrum kom je plekken tegen die een heel andere kant van Dresden laten zien. En dat is precies de reden waarom ik er steeds weer graag terugkom.

Ga je voor het eerst naar Dresden? In mijn uitgebreide gids met tips voor een stedentrip Dresden vind je alle belangrijke bezienswaardigheden, praktische tips en ervaringen voor een bezoek aan de stad.