De Samburu Special 5: unieke dieren in het noorden van Kenia

De Samburu Special 5 is een groep van vijf bijzondere diersoorten die voorkomen in het Samburu National Reserve. Deze vijf dieren:

• Netgiraffe
• Grévyzebra
• Beisa oryx
• Gerenoek
• Somalische struisvogel.

Deze dieren leven in droge gebieden en zijn aangepast aan het leven in deze ruige omgeving. Anders dan de bekende Big Five zijn ze minder iconisch, maar minstens zo interessant.

Het Samburu National Reserve ligt in het noorden van Kenia en grenst aan Buffalo Springs en Shaba National Park. Met een oppervlakte van 165 km² is Samburu het kleinste van de drie parken, maar qua wildleven misschien wel de meest bijzondere. Dankzij de rivier de Ewaso Nyiro is er het hele jaar door water, wat een grote verscheidenheid aan dieren aantrekt.

In Samburu leven meer dan 400 vogelsoorten en veel zoogdieren, waaronder olifanten, leeuwen en cheeta’s. Maar wat het park echt uniek maakt, zijn de diersoorten die je nergens anders in Kenia kunt spotten. Waaronder de Samburu Special 5.

De netgiraffe, ook bekend als de Somalische giraffe (Reticulated Giraffe), is het grootste dier van de Samburu Special 5. Het is één van de negen ondersoorten van de giraffe, elk met een eigen verspreidingsgebied. De netgiraffe herken je aan het bijzondere vlekkenpatroon met grote, hoekige vlekken die door dunne witte lijnen worden gescheiden. Bij mannetjes worden de vlekken donkerder naarmate ze ouder worden.

Helaas is deze soort bedreigd. In 1990 werden er nog tussen de 36.000 en 48.000 in het wild geschat, maar in 2016 waren dat er nog slechts ruim 8.000.

Tijdens een van onze gamedrives zagen we een groep netgiraffes bij een waterpoel. Dat was een prachtig gezicht. Door hun lange nek moeten ze hun poten wijd uit elkaar zetten om te kunnen drinken. In die houding zijn ze extra kwetsbaar. Gelukkig kon deze groep ongestoord drinken en konden we van een afstand genieten.

Net als bij giraffes bestaan er ook bij zebra’s verschillende ondersoorten. De Grévyzebra is de grootste van alle zebra’s en herken je aan het fijne, dicht op elkaar staande strepenpatroon dat niet doorloopt op de buik. Ook de kop is wat langer en smaller dan bij andere zebra’s.

Vroeger kwam deze soort voor in heel Noordoost-Afrika, maar tegenwoordig leven ze alleen nog in enkele gebieden in Kenia en Ethiopië. Ze geven de voorkeur aan droge savannes en open graslanden en leven meestal in kleine kuddes van vier tot twintig dieren. Het leefgebied van de Grévyzebra staat onder druk door concurrentie met vee en menselijke activiteit. In de jaren zeventig is de populatie met zo’n 70% afgenomen. In Somalië is de soort zelfs volledig uitgestorven.

Gelukkig zijn er fokprogramma’s opgezet om deze zebra te beschermen. Tijdens onze safari zagen we meerdere exemplaren in kleine groepjes. Het strepenpatroon en hun alertheid maakten indruk. Ze bleven op afstand, maar waren goed te observeren.

De beisa oryx is een forse antilope met een stevige bouw, lange rechte hoorns en een opvallend masker op het gezicht. Zowel mannetjes als vrouwtjes dragen hoorns, die kunnen oplopen tot 75 centimeter. De vacht is bruingrijs van kleur, met een witte buik en zwarte strepen over het gezicht, de poten en de flanken.

Deze antilope leeft in droge gebieden zoals halfwoestijnen en open savannes. Ze eten vooral gras, maar ook bladeren van struiken en bomen. Wat veel mensen niet weten: de beisa oryx kan langer zonder water dan een dromedaris.

We zagen deze soort maar één keer tijdens onze gamedrives, terwijl we eerder wel vaak giraffes, zebra’s en parelhoenders tegenkwamen. Volgens onze gids komen ze vaak samen voor, maar laten ze zich minder snel zien. Wij mochten dus blij zijn dat we alsnog enkele exemplaren hebben kunnen spotten.

De gerenoek, ook wel girafgazelle genoemd, is een slanke antilope met een lange nek, fijne bouw en grote ogen en oren. Ze hebben een kleine kop en een rosbruine vacht die aan de zijkanten lichter wordt. Hun buik is wit en rond de ogen hebben ze witte ringen. Alleen de mannetjes hebben hoorns, die tot 40 cm lang kunnen worden.

De gerenoek leeft op steppen en in halfwoestijnen en voedt zich voornamelijk met bladeren en scheuten van onder andere acacia’s. Opvallend is hun eetgedrag. Om bij hogere bladeren te kunnen, gaan ze op hun achterpoten staan. Ze drinken geen water, maar halen het vocht uit hun voedsel.

Tijdens onze safari zagen we meerdere groepjes, met zowel mannetjes als vrouwtjes. Het was bijzonder om ze op hun achterpoten te zien staan terwijl ze aten.

Struisvogels zijn de grootste, zwaarste en snelste vogels ter wereld. Ze kunnen snelheden tot 65 kilometer per uur halen. Mannetjes en vrouwtjes zijn goed van elkaar te onderscheiden. De mannetjes hebben meestal een zwart verenkleed, terwijl de vrouwtjes bruiner van kleur zijn.

De Somalische struisvogel is een aparte soort met subtiele verschillen. De mannetjes hebben een blauwgrijze tint op de nek en dijen. Vrouwtjes zijn iets groter.

Tijdens onze gamedrives in Samburu zagen we veel olifanten, leeuwen en zebra’s, maar de struisvogel liet zich lange tijd niet zien. Pas tijdens onze laatste rit dook er eentje op. Helemaal zeker ben ik niet, maar gezien de kleur en locatie vermoed ik dat het een Somalische struisvogel was. Daarmee hadden we alle vijf soorten van de Samburu Special 5 gezien.