Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg
Luxemburg

Minett regio in Luxemburg: natuur en industriële cultuur

Luxemburg is het kleinste land van de Benelux, maar toch heeft het meer te bieden dan je in eerste instantie zou denken. Veel mensen kiezen voor een stedentrip naar de hoofdstad Luxemburg Stad. Andere populaire regio’s zijn de Éislek regio en het Müllerthal. Iets minder bekend is de Minett regio. Deze regio in het zuiden van Luxemburg was tot de jaren ‘70 een belangrijk gebied voor de mijn- en staalbouwindustrie. De industrie heeft een flinke impact gehad op de natuur, maar na het sluiten van de mijnen zijn de industriegebieden veranderd in prachtige natuurgebieden. En dat zorgt voor een interessante mix tussen industrieel erfgoed en natuur. Maak wandelingen door de rustige natuur en ontdek sporen van de mijntijd. Ik maakte kennis met de Minett regio en deel in dit artikel mijn tips.

Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Prënzebierg - Giele Botter
Het land van de rode aarde

Land van de Rode Aarde

Minett wordt ook wel ‘het land van de rode aarde’ genoemd. De bodem is zo rijk aan ijzer dat het roestig kleurt. In de 19e eeuw werd in deze regio volop ijzererts gedolven. Luxemburg moedigde immigratie aan om in de mijnen te komen werken. Zo kwamen onder meer mensen uit Duitsland, Polen, Italië en Portugal naar Luxemburg om te werken. Mannen hakten gangen in de rotsen en reden met karretjes naar het binnenste van de heuvels. Dat was zware arbeid! Het ijzererts werd gewassen, gemengd, verhit en tot staal verwerkt. De mijn- en staalbouwindustrie werd een groot succes en zorgde voor een economische groei van het land. Het staal werd wereldwijd geëxporteerd, maar Luxemburg was vooral afhankelijk van de export naar Duitsland vanwege de samenwerking met de Deutscher Zollverein. In 1918 stapte Luxemburg uit de Zollverein, waarna de industrie een moeilijke periode kende. Er werd gezocht naar alternatieve exportmarkten. Zo zette men in Brazilië een nieuw bedrijf op en veel Luxemburgers emigreerden naar Zuid-Amerika. Het ijzererts bleek hier goedkoper en een stuk beter te zijn. Tot aan de jaren ‘70 was de staalindustrie nog altijd de belangrijkste schakel voor Luxemburg, maar de productie was al flink gedaald. In 1997 sloot de laatste hoogoven in Luxemburg.

Minett regio, Luxemburg
De natuur heeft het zuiden van Luxemburg weer overgenomen

UNESCO Biosfeerreservaat

De mijn- en staalbouwindustrie had lange tijd een behoorlijk negatief effect op de natuur. Het landschap werd opgeslokt door stalen reuzen. Mijnen zijn nadien gesloten en gedeeltelijk ingestort. Ze hebben een landschap vol kuilen gevormd. Maar de menselijke invloeden hebben na het stilleggen van de zware industrie ook een positief effect gehad. Sinds de jaren ‘70 heeft de natuur het gebied langzaam over weten te nemen. Er groeien zeldzame planten en er leven weer kleine dieren en insecten. Zo groeien er onder meer wilde orchideeën en kun je verschillende soorten vlinders, vleermuizen en hagedissen zien. Toch zijn er nog altijd sporen te zien van de voormalige mijn- en staalbouwindustrie. Er is een unieke combinatie ontstaan tussen industrieel erfgoed en natuur. In 2020 werd de Minett regio door de UNESCO erkend als bioreservaat en er zijn negen natuurreservaten. De belangrijkste stad van de Minett regio, Esch-sur-Alzette, werd in 2022 de ‘Culturele Hoofdstad van Europa’.

Tips voor de Minett regio

Minett regio, Luxemburg - Minett Park Fond-de-Gras
Minett regio, Luxemburg - Minett Park Fond-de-Gras
Minett regio, Luxemburg - Minett Park Fond-de-Gras
Ooit was Fond-de-Gras één van de belangrijkste mijnbouwgebieden van Luxemburg

Minett Park, Fond-de-Gras

Fond-de-Gras was ooit één van de belangrijkste mijnbouwgebieden van Luxemburg. De winning van ijzererts stopte echter in 1955 vanwege het lage ijzergehalte in het erts en omdat mijnen deels in waren gestort. Na het sluiten van de mijnen hebben vrijwilligers ervoor gezorgd dat de industriële geschiedenis weer tot leven is gekomen. Enkele historische bouwwerken zijn bewaard gebleven zoals een oude kruidenierswinkel, elektriciteitscentrale, het station en de loodsen waar de treinen in stonden. Nostalgische treinen (‘Train 1900′) zijn gerestaureerd en weer op de rails gezet. Bezoekers kunnen het oorspronkelijke traject van Fond-de-Gras naar Pétange herbeleven. Een andere optie is de groevetrein ‘Minièresbunn’, die van Fond-de-Gras naar het mijnbouwplaatsje Lasauvage rijdt en daarna doorrijdt naar Saulnes. Een deel van deze route gaat door een oude mijngalerij. Het is mogelijk om de mijn ook te bezoeken.

Café Bei der Giedel was vroeger een herberg voor de mijnwerkers en hun familie. Tegenwoordig is het een populair restaurant waar je typische Luxemburgse gerechten kunt eten

Minett regio, Luxemburg - Cockerill-mijn
Minett regio, Luxemburg - Cockerill-mijn
Minett regio, Luxemburg - Cockerill-mijn
Vrijwilligers geven de voormalige mijn een nieuw leven met dit kleine museum

Museum van de Cockerill-mijn

De Cockerill-mijn speelde een belangrijke rol in de economische ontwikkeling van de hele regio. Het was de enige mijn van het land met een productieschacht waar de minette werd gewonnen. Veel immigranten uit Europa kwamen hierheen om in de mijn te werken. Nadat de mijn in de jaren ‘70 sloot en in verval raakte, hebben voormalige mijnwerkers de site overgenomen. Ze willen hun herinneringen doorgeven aan volgende generaties en hebben van de site een museum gemaakt. In het kleine museum krijg je een beter beeld van de werkzaamheden die de mijnwerkers moesten uitvoeren. Je ziet oude foto’s, fossielen, gereedschappen, boormachines, mijnbouwmachines en voertuigen. Neem een kijkje in de ‘Hal van de gehangene’, de ruimte die de mijnwerkers gebruikten om hun kleren om te hangen.

Minett regio, Luxemburg - Bezoekerscentrum Ellergronn
Minett regio, Luxemburg - Bezoekerscentrum Ellergronn
Het bezoekerscentrum van Ellergronn

Op het terrein van de voormalige Cockerill-mijn is nog niet zo lang geleden het Ellergronn bezoekerscentrum geopend. Dit heeft overigens niet met de mijn te maken, maar staat voornamelijk in het teken van het klimaat. Aan de hand van cijfers en feiten kun je meer te weten komen over de huidige staat van het klimaat. En je leert er wat je zelf kunt doen om het klimaat een handje te helpen.

Minett regio, Luxemburg - Restaurant an der Schmëdd
Heerlijk lunchen bij Restaurant an der Schmëdd

Ga tijdens je bezoek aan Ellergronn lunchen bij Restaurant an der Schmëdd. Op de kaart staan traditionele gerechten uit Luxemburg bereid met lokale producten.

Rumelange - Luxemburg
In Rumelange kun je een mijn van binnen bewonderen

Nationaal IJzermijnmuseum in Rumelange

Veel mijnen in Luxemburg zijn verlaten en deels ingestort. Wil je toch eens een mijn van binnen bewonderen, bezoek dan het mijnwerkersstadje Rumelange. Sinds 1973 is hier het Nationaal IJzermijnmuseum ondergebracht in de tunnels van de mijnen Kirchberg en Walert. Met een treintje worden de bezoekers over het spoorlijn door de mijn getransporteerd. Tijdens je bezoek leer je alles over de barre omstandigheden waarin de mijnwerkers moesten werken. Een tour door het museum duurt twee uur.

Minett regio, Luxemburg - Kulturfabrik in Esch-sur-Alzette
De Kulturfabrik in Esch-sur-Alzette

Een bezoek aan Esch-sur-Alzette

Esch-sur-Alzette is de tweede stad van Luxemburg. De stad kent een bewogen geschiedenis en dankt zijn ontwikkeling vooral aan de ijzer- en staalindustrie. Er valt hier genoeg te ontdekken, zeker op cultureel gebied. Toch is Esch-sur-Alzette niet heel bekend bij veel mensen. In 2022 was de stad ‘European Capital of Culture’, dus er wordt geïnvesteerd om meer toeristen te trekken. De belangrijkste bezienswaardigheid is de wijk Belval. Vroeger draaiden hier de hoogovens op volle toeren, tegenwoordig is het een bruisende wijk met een industriële uitstraling. De Universiteit van Luxemburg is hierheen verhuisd en er werden een winkelcentrum, bioscoop, hotel en restaurants geopend om de wijk meer dynamiek te geven. Twee voormalige hoogovens trekken de aandacht, waarvan je er één kunt bezoeken. Wanneer je 180 traptreden beklimt heb je een geweldig uitzicht over de stad. Leer Esch-sur-Alzette kennen via de architectuurwandeling die je meeneemt langs het erfgoed van de stad of breng een bezoek aan het Nationaal Verzetsmuseum. Drink een biertje tussen de locals bij Café Pitcher en ga op het industriële terrein van de Kulturfabrik dineren en borrelen.

Wandelen in de Minett regio

Nu de zware industrie is verdwenen, kunnen wandelaars en fietsers de Minett regio weer ontdekken. Er zijn talloze korte en lange wandelroutes uitgezet. De langste is de Minett Trail, een wandelroute van 90 kilometer dwars door de regio. Het is mogelijk om enkele etappes van deze trail te wandelen, maar er zijn ook nog talloze andere kortere wandelroutes door natuurreservaten en gemeenten van het zuiden van Luxemburg.

Minett regio, Luxemburg - Minett Trail
Volg de witte borden met de M voor de Minett Trail

Minett Trail

De Minett Trail laat je kennis maken met de unieke combinatie tussen het industriële erfgoed en de bijzondere natuur van het zuiden van Luxemburg. Deze wandelroute wordt onderverdeeld in 12 verschillende etappes die je in 11 dagen kunt wandelen. Je wandelt door kleine dorpjes, ontdekt in de grotere steden de invloed van de staalindustrie en geniet van de ongerepte natuur. Een groot deel van de wandelroute gaat door de verschillende natuurreservaten waar je de sporen van de voormalige mijnbouw kunt bewonderen. Onderweg zie je bijzondere bloemen en planten en wellicht zie je een grote verscheidenheid aan diersoorten. Ook het landschap varieert steeds. Van rode rotswanden tot weiden en van moerasgebieden tot dichte bossen. Op iedere etappe vind je daarnaast unieke locaties waar je kunt slapen. Daarover lees je hieronder meer.

Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Ellergronn
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Ellergronn
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Ellergronn
Zie hoe de natuur zich heeft hersteld in het voormalige mijnbouwgebied Kazebierg

Natuurreservaat Ellergronn

Het voormalige mijnbouwgebied Kazebierg was een belangrijk mijnbouwgebied in Luxemburg. Hier stond onder meer de Cockerill-mijn. Onder de grond was een uitgebreid netwerk aan tunnels. Wanneer je door het natuurreservaat Ellergronn wandelt, zullen de vele kuilen in het landschap opvallen. Veel tunnels zijn deels ingestort en hebben het landschap gevormd. Toen de mijnen werden stilgelegd is besloten om het gebied terug te geven aan de natuur. Sindsdien is het gebied volledig veranderd en maakt het deel uit van de Europese Natura 2000. Tijdens een wandeling zul je door verschillende landschappen wandelen. Van bossen naar water, van roestkleurige wandelpaden met rode rotswanden naar prachtige uitzichtpunten. Het is zelfs mogelijk om sporen te ontdekken van de tijd dat Luxemburg nog bedekt was onder water. In het gesteente kun je nog schelpen ontdekken. Onderweg zul je ook sporen van de voormalige mijnbouw ontdekken. Je wandelt onder meer langs gesloten mijntunnels en roestige stalen masten. In het natuurgebied lopen verschillende wandelroutes die op kleur worden gesorteerd op thema. De routes starten bij het bezoekerscentrum Ellergronn.

Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Prënzebierg - Giele Botter
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Prënzebierg - Giele Botter
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Prënzebierg - Giele Botter
Industrieel erfgoed, rustige natuur en een oude Keltische nederzetting

Natuurreservaat Prënzebierg – Giele Botter

In het Minett Park Fond-de-Gras kun je een mooie wandeling maken door het natuurreservaat Prënzebierg – Giele Botter. Het is nauwelijks voor te stellen dat dit ooit één van de belangrijkste mijncentra van Luxemburg was. Tijdens de industrialisatie was het gebied kaal en kleurde het landschap rood. Tegenwoordig is het gebied veranderd in een rustige groene oase. Wandel over de wegen waar vroeger vrachtwagens het erts vervoerden. Onderweg loop je door dichte bossen, met mos bedekte terrils, droge graslandschappen, vijvers en wetlands. De Giele Botter is een terrasvormige krater met een panoramisch uitzicht. Waar ooit hard werd gewerkt, heerst nu een ijzige stilte. Maar het is niet alleen maar mijngeschiedenis wat je in dit natuurgebied kunt ontdekken. Op de Titelberg vind je de restanten van een Keltische nederzetting uit de 1e eeuw voor Christus. Het heeft er alle schijn van dit de voornaamste nederzetting was van de stam van de Treveri. Later werd Trier hun hoofdstad. De Romeinen hebben de nederzetting flink ontruimd, dus je ziet hier alleen kelders en putten.

Gids GianMarco Bartolini heeft voor ons een eigen route samengesteld. Maar je kunt ook de Geological Trail (2,5 kilometer) of de Discovery Trail Prënzebierg (7,5 kilometer) wandelen aan de hand van bordjes.

Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg
Minett regio, Luxemburg - Natuurrservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg
Wandelen in het Natuurreservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg

Natuurreservaat Haard-Hesselsbierg-Staebierg

Met een oppervlakte van 600 hectare is het natuurreservaat Haard-Hesselberg-Staebierg het grootste natuurgebied van Luxemburg. Vroeger stond het gebied bekend als Kazebierg en werd hier ijzererts gedolven in de dagmijnen. Toen de mijnen werden gesloten was er weinig over van het landschap. Het was slechts een maanlandschap met rode aarde. In 1994 werd het gebied officieel uitgeroepen tot natuurreservaat. De kracht van de natuur is hier duidelijk waarneembaar. Stukje bij beetje heeft de natuur het gebied terug weten te veroveren. De rotsige grond heeft plaatsgemaakt voor verschillende natuurlijke habitats. Er is een grote variatie aan bloemen- en plantensoorten, waaronder enkele zeldzame orchideeënsoorten. Ook vlinders, vogels, vleermuizen, reptielen en insecten zijn weer teruggekeerd. Ontdek de unieke natuur Haard-Hesselsbierg-Staebierg door middel van verschillende wandelpaden. Sporen van de industrie zijn nog altijd zichtbaar. Aan de rand van een steile rotswand staat nog een ‘Humpen’. Dit waren kiepcontainers die werden gevuld met vloeibare slak. De Humpen vertrokken per spoor vanuit de ijzerfabriek van Dudelange en aan de rand van het Haard-plateau werd de slak gedeponeerd. Tegenwoordig is de Humpen een mooie plek om te genieten van het uitzicht over het natuurreservaat.

Minett regio, Luxemburg - Floater in Dudelange
Minett regio, Luxemburg - Floater in Dudelange
Minett regio, Luxemburg - Floater in Dudelange
De 'Floater' is één van de Kabaischers

Waar overnachten?

Of je nu de Minett Trail wandelt of niet, bij iedere etappe heb je de mogelijkheid om te overnachten op unieke locaties. Deze locaties worden ‘Kabaischers’ genoemd. Verschillende kunstenaars en architecten hebben samengewerkt om deze unieke slaapplaatsen mogelijk te maken. In totaal zijn er momenteel 11 unieke locaties. Denk hierbij aan een klein sprookjeskasteel, een oud basisschoolgebouw of een slaapcoupé van een trein. Zelf hebben we overnacht in een ‘Floater’ in Dudelange. Een kleine accommodatie op het water nabij een watertoren en van alle gemakken voorzien.

Minett regio, Luxemburg - De BrauHotel
Minett regio, Luxemburg - Brouwerij
Overnacht in De BrauHotel en ga een biertje drinken in de tegenover gelegen brouwerij

In Bascherage hebben we overnacht bij De BrauHotel. Dit moderne hotel met 55 kamers is gevestigd tegenover de brouwerij waar de biermerken Bofferding en Battin worden gebrouwen. Het is mogelijk om een rondleiding te krijgen door de brouwerij en zelfs je eigen bier te brouwen. Maar je kunt hier natuurlijk ook gewoon biertjes proeven tijdens een diner.

Disclaimer: Mijn reis naar de Minett Regio is tot stand gekomen in samenwerking met Visit Luxembourg. Alles wat je in dit artikel leest is mijn persoonlijke mening/ervaring.

Danny van der Meijden
Danny van der Meijden

Ik ben niet op zoek naar de toeristische hotspots die iedereen kent. Liever ga ik op zoek naar de hidden gems. Bestemmingen waar vrijwel niemand van heeft gehoord of waar weinig mensen naartoe gaan. Ik neem graag de tijd om een stad of regio goed te ontdekken en duik graag even de natuur in.

Ooit begonnen met het bouwen van een website waar ik schreef over mijn reizen. Zo is Reizen & Reistips ontstaan. In 2024 de ultieme beloning voor mijn werk gekregen met de Golden Pen Award!

Het onderhouden van Reizen & Reistips kost tijd en geld. Vinden jullie mijn verhalen leuk en willen blijven genieten van mijn reisavonturen? Dan kunnen jullie mij steunen door op deze site tours of accommodaties te boeken. Ook kunnen jullie mij een kleine gift sturen via Buy me a Coffee (of een biertje). Alvast bedankt!

Meer informatie