Ol Pejeta Conservancy: een unieke safari in Kenia

Als je een bezoek brengt aan Ol Pejeta Conservancy, dan ga je natuurlijk op safari. De kans dat je tijdens een safari veel wildlife ziet, is groot. Dankzij het afwisselende landschap met grasvlaktes, acaciabomen en moerasgebieden voelt iedere gamedrive weer anders. Op heldere dagen heb je bovendien uitzicht op Mount Kenya, de hoogste berg van Kenia.

Hoewel Ol Pejeta een populaire bestemming is, voelt het natuurgebied totaal niet massaal aan. Ik bezocht Ol Pejeta in april, buiten het hoogseizoen. Daardoor kwamen we soms lange tijd geen andere safariwagens tegen. Onze chauffeur hield rekening met het licht en de beste posities om te fotograferen. Wanneer wij een bijzonder dier of vogel zagen, stopte hij netjes zodat we rustig foto’s konden maken. Als je buiten het hoogseizoen op safari gaat, heb je alle tijd en ruimte om de dieren rustig te observeren.

Daarnaast biedt Ol Pejeta ook activiteiten die in veel nationale parken niet mogelijk zijn, zoals lion tracking en een night game drive. In combinatie met deze activiteiten waren wij de gehele dag onderweg in het park.

Ol Pejeta Conservancy behoort tot de wildrijkste natuurgebieden van Kenia buiten de Masai Mara. Dankzij de afwisseling van open grasvlaktes, acaciabossen, moerasgebieden en rivieroevers leven hier veel verschillende diersoorten. Tijdens een safari is de kans dan ook groot dat je in korte tijd veel wildlife tegenkomt.

Ol Pejeta Conservancy is een van de weinige natuurgebieden in Kenia waar de complete Big Five leeft: leeuw, luipaard, olifant, buffel en neushoorn. Of je ze tijdens één bezoek ook allemaal ziet, blijft afhankelijk van een beetje geluk.

Dat geluk hadden wij helaas niet. We zagen wel buffels, leeuwen, olifanten en neushoorns, maar het luipaard liet zich niet zien. Dat mocht de pret echter niet drukken, want tijdens onze safari’s kwamen we nog veel meer bijzondere dieren tegen.

Van de Big Five heb je in Ol Pejeta Conservancy de grootste kans om een neushoorn te spotten. Zowel de witte als de zwarte neushoorn leeft in het natuurgebied. In Ol Pejeta leeft bovendien de grootste populatie zwarte neushoorns van Oost-Afrika.

Door jarenlange stroperij en het verlies van leefgebied bereikte de populatie zwarte neushoorns begin jaren negentig een dieptepunt. Wereldwijd leefden nog slechts ongeveer 2.300 exemplaren. Dankzij intensieve bescherming is het aantal zwarte neushoorns sindsdien gelukkig weer gegroeid. Ol Pejeta speelt daarin een belangrijke rol. Alleen al in het reservaat leven tegenwoordig meer dan 140 zwarte neushoorns.

Om de neushoorns te beschermen wordt niets aan het toeval overgelaten. Gewapende rangers patrouilleren dag en nacht door het natuurgebied, moderne technologie helpt bij de monitoring en iedere neushoorn wordt nauwlettend gevolgd. In Kenia worden neushoorns in tegenstelling tot sommige andere Afrikaanse landen over het algemeen niet preventief onthoornd. Daardoor zie je de dieren zoals ze van nature zijn, mét hun indrukwekkende hoorns.

Wij zagen tijdens onze safari’s meerdere neushoorns, soms een moeder met haar jong. Met de wetenschap dat deze diersoort het heel lastig heeft, zijn dit momenten die een ontmoeting bijzonder maken.

Ol Pejeta Conservancy is bovendien de laatste plek ter wereld waar nog twee noordelijke witte neushoorns leven. Hun verdrietige verhaal lees je verder in het artikel.

Ol Pejeta Conservancy staat bekend om zijn roofdieren. Regelmatig worden er leeuwen gezien en ook cheeta’s, luipaarden, gevlekte hyena’s, jakhalzen, caracals en de bijzondere bat-eared fox leven in het natuurgebied. Met wat geluk spot je zelfs de zeldzame Afrikaanse wilde hond.

Al vroeg tijdens onze eerste safari zagen we de eerste gevlekte hyena. Het dier had een wond bij zijn oog en liep rustig langs een gazelle. Later zagen we nog een hyena die werd weggejaagd door een groep naderende olifanten.

Het absolute hoogtepunt was een leeuw en een leeuwin die vlak naast de weg in het gras lagen. Van heel dichtbij konden we zien hoe het koppel meerdere keren paarde. De paring zelf duurde slechts enkele seconden, waarna de leeuw even in de nek van de leeuwin beet en beide dieren weer gingen liggen. Nog geen tien minuten later begon het hele ritueel opnieuw. Tijdens de vruchtbare periode paren leeuwen tientallen keren per dag, soms wel vier tot vijf dagen achter elkaar.

Om twee leeuwen te zien paren op twee meter afstand was zonder twijfel een van de meest bijzondere momenten die ik ooit tijdens een safari heb gezien.

Naast de roofdieren zagen we tijdens onze safari ook volop andere dieren. In de verte zagen we giraffen tussen de acaciabomen, zebra’s graasden in groepen tussen de elanden en hartebeesten, we zagen impala’s, wrattenzwijnen en andere antilopen tegen. Ook een kudde olifanten liet zich van heel dichtbij zien.

Bijzonder was een gevecht tussen twee mannelijke impala’s. Met hun hoorns beukten ze keer op keer tegen elkaar aan, totdat ze uiteindelijk met hun hoorns in elkaar verstrikt raakten en er een op de grond viel en flinke beuken kreeg te verwerken. Plotseling wist hij zich los te wrikken en stonden ze allebei weer overeind. Hoe heftig het er ook uitzag, dit is ook natuur.

Ook mooi was de kudde olifanten met een kleintje die vlak voor onze jeep de weg oversteken. Het jong bleef voortdurend aan de veilige kant van zijn moeder lopen en werd goed beschermd door de rest van de kudde.

Zelfs de zebra’s zorgden voor mooie momenten. We zagen verschillende dieren uitgebreid door het zand rollen, een manier om hun vacht schoon te houden en vervelende parasieten kwijt te raken.

Tijdens een safari kijken veel mensen vooral uit naar leeuwen, olifanten of neushoorns. Dat is natuurlijk logisch, maar daardoor worden de vogels vaak over het hoofd gezien. En dat is eigenlijk zonde, want Ol Pejeta Conservancy is een fantastische bestemming voor vogelliefhebbers. Er zijn meer dan 300 vogelsoorten waargenomen en tijdens vrijwel iedere safari zie je wel bijzondere soorten.

Zelf vond ik het juist wel leuk om onderweg naar vogels te kijken. Terwijl anderen volledig gefocust waren op een groep olifanten die langzaam in de bosjes verdwenen, zag ik een Vorkstaartscharrelaar op een boomstam landen. Met zijn lila borst en turquoise vleugels is het een van de kleurrijkste vogels die ik in Kenia heb gezien. Iets verderop zaten twee Afrikaanse visarenden hoog in een boom. Vanaf hun uitkijkpost leken ze alles nauwlettend in de gaten te houden. Verder zagen we onder meer een grijze wouw, een grijskopijsvogel, een secretarisvogel en de grootste ooievaar van Afrika: de zadelbekooievaar. Wij hadden geluk dat onze chauffeur vogels ook interessant vond en dus stopte.

Ol Pejeta Conservancy is de enige plek ter wereld waar nog noordelijke witte neushoorns leven. Dat alleen al maakt het natuurgebied bijzonder, maar het verhaal achter deze dieren is verdrietig.

Ooit leefden duizenden noordelijke witte neushoorns in verschillende landen in Centraal-Afrika. Door stroperij, oorlogen en het verlies van leefgebied nam de populatie in rap tempo af. De vraag naar neushoornhoorn, die in sommige delen van de wereld ten onrechte wordt gezien als medicijn of statussymbool, zorgde ervoor dat de ondersoort uiteindelijk op de rand van uitsterven belandde.

Tegenwoordig zijn er nog slechts twee noordelijke witte neushoorns over: Najin en haar dochter Fatu. Beide leven onder 24-uursbewaking in Ol Pejeta Conservancy. Sinds het overlijden van het laatste mannetje, Sudan, in 2018 is natuurlijke voortplanting niet meer mogelijk. Daarmee lijkt de ondersoort in feite uitgestorven. Het is ongelooflijk triest dat de mens het zo ver heeft laten komen.

Toch is er nog een sprankje hoop. Wetenschappers werken al jaren aan een internationaal fokprogramma waarbij met behulp van IVF-technieken embryo’s worden ontwikkeld uit ingevroren genetisch materiaal van overleden mannetjes. Deze embryo’s zouden in de toekomst worden geplaatst bij een zuidelijke witte neushoorn, die als draagmoeder kan dienen. Hoewel de techniek veelbelovend is, blijft het een ingewikkeld en langdurig proces.

Bezoekers kunnen onder begeleiding van een ranger een bezoek brengen aan Najin en Fatu. Daarbij krijg je meer uitleg over hun geschiedenis, de bescherming van de dieren en het internationale onderzoek dat probeert de ondersoort alsnog voor uitsterven te behoeden.

Zelf heb ik de twee neushoorns niet gezien. Ik ben wel bij het graf van Sudan geweest, de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn, en dat maakte al veel indruk. Persoonlijk heb ik bovendien wat moeite met het feit dat bezoekers de dieren tijdens deze excursie mogen aanraken. Hoewel ik begrijp dat de opbrengsten bijdragen aan de bescherming van de soort, voelt dat voor mij niet noodzakelijk.

Wil je je verder verdiepen in het verhaal van de noordelijke witte neushoorn, dan kan ik de documentaire The Last Male on Earth van NPO aanbevelen. Deze volgt de laatste levensjaren van Sudan.

Naast een safari, kun je tijdens je bezoek aan Ol Pejeta Conservancy ook andere bijzondere ervaringen boeken zoals het bezoeken van de laatste twee noordelijke witte neushoorns. Tijdens mijn bezoek maakte ik kennis met een aantal van deze unieke ervaringen.

Toen ik de mogelijkheid kreeg om mee te gaan met een lion tracking, twijfelde ik eerlijk gezegd een beetje. Ik verwachtte dat de ranger simpelweg een zender zou volgen en ons rechtstreeks naar de leeuwen zou rijden. Achteraf bleek dat beeld totaal niet te kloppen.

Samen met een ranger gingen we op zoek naar een leeuwin met een zenderhalsband. Via een ontvanger luisterden we naar het signaal, maar het duurde behoorlijk lang voordat we iets oppikten. Pas toen de piepjes steeds sneller achter elkaar kwamen, wisten we dat de leeuwen in de buurt moesten zijn. Omdat de rangers tijdens deze activiteit offroad mogen rijden, reden we dwars door het hoge gras op zoek naar de groep.

Terwijl ik mijn aandacht volledig had gericht op een jakhals naast de auto, lagen er aan de andere kant ineens acht tot tien leeuwen verscholen tussen de struiken. Eén van de leeuwinnen droeg inderdaad de zenderhalsband. De groep lag ontspannen in het gras, maar bleef voortdurend alert.

In de verte liep een wrattenzwijn nietsvermoedend steeds dichterbij. De leeuwen hielden het dier nauwlettend in de gaten, terwijl tegelijkertijd een kudde olifanten hun kant op kwam. Dat maakte de leeuwen zichtbaar onrustig. Toen het wrattenzwijn dichtbij genoeg was, kwamen meerdere leeuwen tegelijkertijd overeind en zetten de achtervolging in.

Het wrattenzwijn wist uiteindelijk te ontsnappen en de jacht mislukte. Toch was het ontzettend bijzonder om dit van zo dichtbij mee te maken. Niet alleen hadden we een grote groep leeuwen gevonden, we zagen ook het natuurlijke gedrag van deze dieren.

Naast Najin en Fatu leeft in Ol Pejeta ook Baraka, een zwarte neushoorn die veel bezoekers trekt. Nadat hij aan beide ogen blind werd, kon hij niet meer terugkeren naar het wild. Sindsdien leeft hij in een beschermd verblijf, waar hij de zorg krijgt die hij nodig heeft.

Bij een bezoek aan Baraka krijgen bezoekers de mogelijkheid om hem van dichtbij te zien en hem te voeren. Dat laatste zorgde bij mij voor gemengde gevoelens. Natuurlijk is het bijzonder om zo dicht bij een neushoorn te staan, maar tegelijkertijd voelde het niet helemaal goed. Baraka lag rustig in het gras. Zijn verzorger probeerde hem met takken vol bladeren naar het platform te lokken, zodat wij hem konden voeren.

Voor mijn reis naar Kenia schreef ik nog een artikel over dierenleed op reis. Toch besloot ik Baraka ook te voeren. Achteraf heb ik daar spijt van. Baraka krijgt de zorg die hij nodig heeft en kan niet meer terug het wild in, maar dat betekent niet automatisch dat het dier in direct contact met bezoekers moet komen.

Ik hoop vooral dat we ons steeds bewuster worden van de keuzes die we als reiziger maken. Door kritisch te blijven kijken naar dit soort activiteiten kunnen we bijdragen aan beter wildlife-toerisme.

Chimpansees komen van nature niet voor in Kenia. Toch vind je in Ol Pejeta Conservancy het enige chimpanseereservaat van het land. Bij Sweetwaters Chimpanzee Sanctuary worden chimpansees opgevangen die zijn gered uit de illegale handel, als huisdier zijn gehouden of uit andere slechte leefomstandigheden komen. Omdat deze dieren niet meer zelfstandig in het wild kunnen overleven, krijgen ze hier een veilige plek voor de rest van hun leven.

Wij kregen een rondleiding door het opvangcentrum met een van de verzorgers. Eerst bezochten we een kleine tentoonstelling, waar we meer leerden over de illegale handel in chimpansees en de verhalen achter de dieren die hier worden opgevangen. Daarna konden we vanaf verschillende uitkijkpunten de chimpansees observeren. Sommige dieren zaten vlak bij het hek, terwijl andere zich liever terugtrokken in het bosrijke verblijf.

De verzorgers proberen de chimpansees te stimuleren om hun natuurlijke gedrag te blijven vertonen. Zo zijn er kunstmatige termietennesten gemaakt waarin honing of pindakaas wordt verstopt. Met behulp van een stok proberen de chimpansees de beloning uit de kleine openingen te halen, net zoals ze in het wild termieten uit een termietenheuvel vissen.

Zodra de zon ondergaat, verandert Ol Pejeta Conservancy compleet. Terwijl de meeste dagdieren een rustige plek opzoeken, worden andere diersoorten actief. Tijdens een night game drive kun je dat van dichtbij meemaken. Met een zoeklamp op de jeep speur je samen met een ranger de omgeving af, op zoek naar dieren die je overdag nauwelijks ziet.

Tijdens een gewone safari zie je de dieren vaak al van grote afstand. ’s Nachts is dat heel anders. Je let vooral op twee fel oplichtende ogen in het pikkedonker. Gelukkig hadden wij een ervaren ranger, waardoor we al snel verschillende dieren zagen. We spotten hyena’s, olifanten, buffels en op de open vlaktes grote groepen zebra’s, gazelles en impala’s die zich klaarmaakten voor de nacht.

Na een tijdje zonder bijzondere waarnemingen dook ineens een mannetjesleeuw op. Hij lag ontspannen in het gras en leek zich weinig van onze aanwezigheid aan te trekken. Even verderop liep zijn broer langzaam richting een kudde impala’s. We verwachtten ieder moment een jacht, maar het liep heel anders. De impala’s hadden de leeuw allang gezien, verzamelden zich en liepen vervolgens met de hele groep recht op hem af. Nadat de leeuw tussen de dieren door was gelopen, volgden ze hem zelfs nog een stukje. Dat hadden we totaal niet verwacht.

Als afsluiter zagen we ook nog twee grootoorvossen door het gras lopen. Deze bijzondere dieren had ik nog nooit eerder gezien. Het was alleen zo donker dat een goede foto maken bijna onmogelijk bleek.

Ga je Ol Pejeta Conservancy bezoeken? Dan is een goede voorbereiding handig. Hieronder vind je de belangrijkste praktische informatie voor je bezoek.

Ol Pejeta Conservancy ligt in Laikipia County, in het centrale deel van Kenia, aan de voet van Mount Kenya. Vanuit Nairobi rijd je in ongeveer drie tot vier uur naar het natuurgebied. Veel reizigers combineren een bezoek aan Ol Pejeta met bestemmingen als Samburu National Reserve, Lake Naivasha of de Masai Mara.

Voor een bezoek aan Ol Pejeta Conservancy betaal je entree. De actuele tarieven verschillen voor inwoners van Kenia, Oost-Afrikaanse inwoners en internationale bezoekers. Daarnaast betaal je voor sommige activiteiten, zoals lion tracking of een night game drive, een aparte toeslag.

De meest actuele entreeprijzen vind je op de officiële website van Ol Pejeta Conservancy.

Ol Pejeta Conservancy is het hele jaar door te bezoeken. De droge maanden van juni tot en met oktober en januari tot en met februari gelden over het algemeen als de beste periode voor een safari. In deze maanden is de begroeiing minder dicht en verzamelen dieren zich vaker bij waterplaatsen.

Ook tijdens de regenseizoenen is een bezoek goed mogelijk. Het landschap kleurt dan prachtig groen en er zijn vaak minder bezoekers.

Voor de meeste reizigers is één of twee overnachtingen voldoende om Ol Pejeta Conservancy te verkennen. Zo heb je genoeg tijd voor meerdere gamedrives en kun je een of meer bijzondere activiteiten toevoegen aan je bezoek.

Ol Pejeta Conservancy is toegankelijk voor self-drive, maar veel bezoekers kiezen ervoor om met een gids op pad te gaan. Een ervaren gids weet waar dieren zich vaak ophouden en herkent bijvoorbeeld aan het gedrag van een kudde impala’s dat er ergens een leeuw in de buurt ligt, nog voordat je die zelf ziet.

Vergeet tijdens een safari vooral je camera met een zoomlens niet. Een verrekijker kan daarnaast ook handig zijn Daarnaast zijn neutrale kleding, zonnebrand, een pet of hoed en voldoende water aan te raden. Maak je een night game drive, dan is een extra vest of jas prettig, omdat het na zonsondergang flink kan afkoelen.

Wil je weten welk dier je ziet? Dan is een safarigids leuk om te hebben.

Om het maximale uit je bezoek te halen, is het aan te raden om minimaal één nacht in of vlak bij Ol Pejeta Conservancy te overnachten. Zo heb je alle tijd voor meerdere gamedrives en kun je ook deelnemen aan activiteiten zoals lion tracking of een night game drive.

Zelf verbleef ik in Maisha Sweetwaters, op slechts enkele minuten rijden van de ingang van Ol Pejeta Conservancy. We sliepen in een ruime safaritent en werden iedere avond verrast met een warme kruik in bed, een klein detail dat na een frisse avond in Laikipia ontzettend fijn was. Ook het uitgebreide buffet en de gastvrijheid van het personeel maakten dit voor ons een van de beste accommodaties van de hele reis.

Naast Maisha Sweetwaters zijn er nog verschillende andere lodges en tented camps in en rondom Ol Pejeta Conservancy.

Ol Pejeta Conservancy bezocht ik tijdens mijn twee weken durende rondreis door Kenia met Kipanga Adventures. Naast Ol Pejeta stonden ook Nairobi National Park, Lake Naivasha, Hell’s Gate National Park, de Masai Mara en de stranden van Diani Beach op het programma.